Wat is een website zonder weblog? Precies. Daarom heb ik een Wieplog.
De gemeentewebsite
Het regent. Jip en Janneke zitten op het puntje van de stoel. Ze hebben rode wangen en ze zijn al een uur heel erg stil. Alleen het tikken op het toetsenbord kun je horen. Jip en Janneke schrijven voor internet. Het gaat over een gemeente. Moeder komt kijken. "Zijn jullie nu nog niet klaar?" Jip zucht. Hij veegt de moeilijke woorden van zijn beeldscherm. Het lijkt wel alsof er niets meer overblijft!
Janneke tuurt naar haar scherm. "Mama, wat is een beleidsnotitie?". Moeder weet het wel. Ze zegt: "Een beleidsnotitie is een plan, op papier. Het is een ingewikkeld verhaal over een eenvoudig onderwerp. Er staan veel lange en moeilijke zinnen in. Dat maakt het plan heel gewichtig. Jip en Janneke kijken verbaasd. Daar hebben ze nog nooit van gehoord. Maar ze gaan dapper verder. Met de website en de teksten van de ambtenaren die de beleidsnotities schrijven.
Als de zon weer schijnt is het werkje af. Jip doet de computer uit. "Kom Janneke, we gaan buiten spelen." Takkie rent blij achter ze aan. Het was een leerzame middag, want ze wisten niet dat simpele verhalen schrijven zo moeilijk kan zijn!
Mee eens? Of niet? Laat het weten!
Permalink
Regel je Fte's en stop met zeuren
Impactive publiceerde in de zomer van 2009 een onderzoek naar de kwaliteit van teksten op gemeentewebsites. En, de conclusie ligt voor de hand (vind ik): de kwaliteit is bedroevend. Overigens keek Impactive alleen naar teksten uit de dienstencatalogus (meestal e-loket genoemd). Directeur Joel van der Meer vertelt dus niets nieuws als hij zegt dat hoog scoren op 'de' monitor (monitor.overheid.nl) niets zegt over de communicatieve kracht van een gemeentewebsite. Ik moest toen meteen weer denken aan een column die ik voorlas op een bijeenkomst voor webprofessionals in 2007.
COLUMN
Door Wiep Hamstra, 18 april 2007
Wat is het recept voor een goede gemeentesite? Dit leek me nu een geweldig interessant onderwerp voor een column voor deskundigen. Ik vind het namelijk teleurstellend. We leveren prutswerk af. Als we al iets afleveren.
Ik hoor vaker de problemen dan de successen. Een paar klachten van bezoekers:
- Help, ik kan niets vinden.
- Ik ben blind, oud of doof of alles tegelijkertijd: hoe moet ik de website gebruiken?
Er is meer. Er wordt heel wat afgezeurd in het gemeentehuis:
- Waarom leveren mijn collega’s geen content aan?
- Ik heb geen tijd, geen geld, geen Fte’s, hoe moet ik het regelen?
Er is altijd iets dat belangrijker is dan internet. En ondertussen doen we niets. We klagen nog een beetje en wachten af tot de consultants binnenrijden bij ICT.
Dit is mijn mening. We doen als communicatiemensen niet mee en het is onze eigen schuld. En laat ik duidelijk zijn. Ik vind dat u zich geen communicatieman of –vrouw mag noemen als internet aan u voorbij gaat. Geen idee wat er mogelijk is? Kies dan een ander beroep.
Internet is niet een medium, het is hét medium. Om te communiceren. Om anderen te laten communiceren. Om diensten te verkopen.. Doen we dat al? Een gemeente, dat is toch de community avant la lettre? Waarom doen we daar dan niets mee?
Laat ik het nog wat erger maken. Het is eigenlijk treurig gesteld met ons. Nergens wordt meer gezondigd tegen communicatieprincipes dan bij de overheid. We staan erbij en kijken ernaar.
Ambtenaren zijn te ambtelijk, te traag, te vaag, ze zenden alleen maar.
Kent u de maximes van Grice nog? Goede communicatie voldoet aan het maxime van kwaliteit, kwantiteit, relevantie en wijze. Kom daar maar eens om op een bewonersbijeenkomst.
Maar goed, ik ben op zoek naar het geheim van de smid. Ik moest naar Den Haag. Daar sprak ik met een adviseur van Advies Overheid.nl. Daar adviseerde men om de overheidsmonitor te gebruiken. Dit is een ranglijst van 443 websites van alle gemeenten. Zijn tip: vraag aan hoogscorende gemeenten hoe ze het aanpakken. Kijk wat je er van kan leren. Wat een goed idee!
Assen staat op de zevende plek. Ik moest Assen bellen want zij zouden me het geheim onthullen! Het was een leerzaam gesprek. Hoe zij zo hoog scoorden? Door het allemaal in eigen huis te doen. De techniek, de hele digitale winkel. Alles uitgebreid getest.
En de content dan, vroeg ik voorzichtig? Het antwoord was ontluisterend. De ICT afdeling is in deze Drentse stad heer en meester over internet! Een communicatiemiddel! Ziet u het al voor u? En ook bij de nummer 1 op de lijst, Dordrecht: hetzelfde laken een pak! ICT regelt het allemaal!
Deze lijst onthulde dus geen geheimen. Maar leerde mij dat internet nog steeds het domein is van techniek. En dat moet veranderen.
Techniek is nodig, maar zo passé. Alleen maar denken in techniek betekent: laten zien dat internet nog steeds geen communicatiemiddel is. U bewijst dat u er geen verstand van heeft.
Dus weg met die lijst. Verplicht uzelf om op communicatieve kracht te scoren. Doe het vanuit uzelf, omdat het moet, omdat het uw vak is. En vindt u het niets aan? Kies dan een ander beroep.
Ik geef u nog een tip. Is het u al opgevallen dat een site als You Tube zo populair is? Dat is niet omdat de webmaster zijn de website maakt. Waarom zou dit niet voor overheidssites mogen gelden? Wat je antwoord ook is, stel jezelf die vraag! En doe je voordeel ermee. Weet alles. Lees u suf en praat u schor met vakbroeders en zusters.
En nog wat. Ga morgen naar uw werk en schaf meteen de groep van ongeïnteresseerde amateurschrijvers af. Als ambtenaren niet kunnen schrijven, waarom zouden ze dan op internet gaan vlammen? Schrijf zelf of huur een goede redacteur in. Regel je Fte’s en stop met zeuren. Ga voor de zaak, en doe wat. Of kap er mee.
Dus wat is het geheim van goede overheidssite?
Het antwoord bent uzelf.
Veel succes en plezier op die interessante en leerzame reis.
Ik wens u nog veel boeiende bijeenkomsten en bedank u hartelijk voor uw aandacht.
Mee eens? Of niet? Laat het weten!
Permalink
Het verhaal van de 100 metselaars
Stel, je laat een huis bouwen en het moet binnen drie maanden af zijn. Wat doe je dan? Je gaat natuurlijk op zoek naar bouwvakkers. IJzervlechters, timmerlui en dakdekkers. Opschieten en snel een beetje. Weet je wat? Je neemt ongezien honderd metselaars in dienst en je vraagt of ze allemaal hun eigen stenen meenemen. Dat scheelt tijd! Binnen een paar maanden een prachtig huis. Hier een deur en daar een raam. Dit wordt prachtig!
Nee. Natuurlijk doe je dat niet. Zo bouw je geen mooi huis.
We zoeken een architect, een opzichter, een werkvoorbereider en alleen de allerbeste bouwvakkers. We weten precies wat we willen. Hoeveel kamers, waar de voordeur is en of de kinderwagen wel makkelijk over de drempel kan. We snappen ook meteen dat het huis binnen drie maanden nog niet bewoonbaar is.
Bij een nieuw huis letten we op alles. De toegang, het geheel en de details. Het geld. De planning. Overzicht. Logisch toch?
Niet zo logisch
Maar deze bouwlogica is meestal geheel verdwenen als we een overheidswebsite bouwen. We gaan met de content aan de slag alsof we honderd metselaars ongezien inhuren.
Want als we 'het CMS moeten vullen', dan gaan we liever met een hele groep overbezette en moeilijk te motiveren collega's aan het bouwen en schrijven. We consulteren voor de zekerheid nog even onze inwoners wat er op de website moet komen, we gaan weer het wiel uitvinden en nadenken over een goede naam voor onze producten en diensten. We downloaden nog wat documenten uit Den Haag, zuchten en kreunen bij zoveel uitgangspunten en eisen. We achtervolgen de ambtenaren 'om content los te krijgen' en kijken vervolgens toe hoe we met veel te veel mensen met veel te weinig regie een site maken die niet communiceert, niet toegankelijk is en een nachtmerrie is om te onderhouden met een afgeknepen bezetting.
Zo moet het niet en zo mag het ook niet. We leveren zo sites op die niet goed werken.
Het goede nieuws
Kan het anders? Ja natuurlijk. Betere websites liggen voor iedereen onder handbereik. Je kunt echt met weinig mensen en relatief weinig middelen een goede site bouwen. Als die mensen maar de tijd krijgen om het goed te doen. Als de inkoop goed geregeld is. En als er vooral een goede contentstategie, het grote plan, onder ligt. En als er iemand de baas is. Eén persoon en niet allemaal een beetje en toch niet.
En voor iedereen die liever bouwopzichter is van een paar vakmensen dan coördinator van honderd metselaars, heb ik vijf adviezen voor betere content:
Ga nooit je content automatisch migreren tenzij je tijd over hebt
Ooit een geslaagde migratie van content meegemaakt? Ik hoor het graag. En met geslaagd bedoel ik: een migratie die voor een prettige en toegankelijke website heeft gezorgd. Eentje waarbij alle links kloppen, betekenisvol zijn, met alt-tags, goede koppen, goed gemarkeerd, alles volgens de Webrichtlijnen.. dat wordt toch lastig geloof ik!
Alle pagina's moeten tenslotte honderd procent toegankelijk zijn, foutloos natuurlijk en voorzien van relevante content. Je leest het goed. Alle pagina's moeten kloppen. Alle automatisch gemigreerde pagina's moet je handmatig bewerken. Allemaal. Stuk voor stuk. Eén voor één.
Breng je site in kaart en weet wat je in huis hebt
Het werk begint met het analyseren van je oude site. Waarom moet je alles beoordelen? Ooit een verhuisbedrijf je volle vuilnisbak en je oude doorgezakte bank met hondenharen mee laten verhuizen? Nee. Je inventariseert wat je hebt en dan weet je wat je nodig hebt.
Weggooien van content is pas moeilijk als je niet weet wat er verstopt zit in de site. De inventarisatiefase is niet geliefd, wel belangrijk. Door je site helemaal uit te pluizen, weet je exact wat je hebt aan content en van wie het afkomstig is. Je eigen planning wordt nu een heel stuk duidelijker.
Tachtig procent kan wel weg en je merkt er niets van
Wat is er makkelijker te onderhouden. Een website met 300 pagina's of eentje met 3.000 pagina's? Ik noteer ook maar weer mijn favoriete citaat* "Small websites are easier to manage than big ones. Since this is obvious, why don't more website choose to be smaller?"
Ook hier geldt een belangrijke regel. Twintig procent van je informatie is in tachtig procent van de gevallen relevant. En sinds er webstatistieken bestaan en er een balie is met telefoon in ieder gemeentehuis, heb je binnen een dag ontdekt wat je belangrijkste content moet zijn. Zo. Dat scheelt pas echt tijd!
Het wordt nu tijd voor een goede webstrategie en een strak concept. En dan volgt later die nieuwe content. Dat kost tijd! Maar hé, die tijd voor nieuwe content had je toch al gereserveerd, want je moest al je oude pagina's die anders gemigreerd werden uitpluizen. Dat kost toch ook heel veel tijd. Die tijd heb je nu bespaard. Toch?
Maak het inzichtelijk, want dat maakt je werk zichtbaar
Weinig mensen weten wat een webredacteur doet. En meestal weet het management van een organisatie dat al helemaal niet.
Het idee dat webcontent bestaat uit de stappen: schrijven - herschrijven - publiceren is net zo gangbaar als onjuist. (Om maar niet te spreken van het idee dat webteksten maken zoveel is als knippen en plakken.)
Voor webcontent mag je gerust nog wel tien tot vijftien stappen extra noteren. Bedenken - inventariseren - analyseren - overleggen - schrijven - herschijven - overleggen - herschrijven - corrigeren - publiceren - met HTML prutsen en opmaak verwijderen - testen - taggen - testen - illustreren - testen - linken - publiceren - en... archiveren!
Voor een beetje webtekst ben je zo een paar uren onderweg. Vergeet de regels voor toegankelijke teksten volgens de Webrichtlijnen ook niet.
Probeer dit uit in de praktijk, met wat nieuwe pagina's in je eigen organisatie en maak een berekening. Hoeveel uren heb je in je project, hoeveel mensen en wanneer moet je leveren? Reken terug en noteer hoeveel pagina's je kunt maken. Aha! Daar komt die twintigprocentregel, jouw inventarisatie en je plan heel goed van pas.
Er kan maar één persoon de baas zijn en dat ben jij
De rijdende rechter zegt het ook. "Dit is mijn oordeel en daar moet u het mee doen." De rechter is de specialist en die is rechtvaardig. Mr. Frank Visser is sympathiek, hij luistert naar iedereen en zorgt ervoor dat in de geest van de wet wordt gehandeld. Wees ook zo'n meneer Visser als je goede content voor je site wil. Geen ellenlange discussies met contentleveranciers over nut en noodzaak van zo lang mogelijke juridische teksten. Daar zit natuurlijk geen enkele bezoeker op te wachten! Ken je bezoeker, bedien je bezoeker. Wees specialist, hou de regie en handel daarnaar.
Maar hoe nu verder?
Ik hoor je nu bijna denken: maar dit kan niet. Dit is belachelijk veel werk en daar heb ik geen tijd voor. En dit zijn nog maar vijf adviezen van die Wiep. Dat kan. Maar nu komt het.. dit is je werk! Iedereen die betere websites wil maken (en wie wil dit niet), moet zich verdiepen in de kracht van content en hoe die voor je kan werken. Wees specialist, word dr. Frank Visser én architect én uitmuntend metselaar, allemaal in één persoon. Het kan. Jij kunt het. Want het werkt in iedere organisatie, dus ook in de jouwe.
* Het citaat is van David Hobbs, genoemd in het boek Content Strategy for the Web van Kristina Halvorson.
Mee eens? Of niet? Laat het weten!
Permalink
Doorzicht Webrichtlijnen: we starten weer na de zomer
De training Doorzicht Webrichtlijnen is een eendaagse training, bestemd voor webredacteuren en webmasters die de principes van de Webrichtlijnen als uitgangspunt nemen voor hun werk. Wie de training heeft gevolgd, weet precies wat er vanaf morgen verbeterd kan worden, maar weet ook collega’s en opdrachtgevers bij het werk te betrekken. Het resultaat: zicht op nut en toepassing van de Webrichtlijnen én een goed communicerende overheidswebsite. De training verzorg ik als maatwerktraining en als open inschrijving voor ICTU vanwege de Versnellingsagenda.
De training is praktisch, praktijkgericht en interactief. Deelnemers gaan zelf aan de slag met het vinden van issues en het bedenken van oplossingen voor allerhande toegankelijkheidsproblemen. Er is veel tijd ingeruimd voor het bespreken van eigen casuïstiek en ervaringen. Tijdens de training krijgen de deelnemers inzicht en gereedschappen om collega’s, bestuurders, projectmanagers en anderen bij Webrichtlijnen te betrekken.
Eigen praktijk
De training gaat uit van het waarom, deelnemers ontdekken zelf het hoe van Webrichtlijnen. De richtlijnen die voor redacteuren belangrijk zijn, vallen zo als het ware op hun plek. De training geeft oplossingen voor lastige situaties waar je als webredacteur of webmaster tegenaan kunt lopen, zoals beperkt budget, tijd en draagvlak.
In opdracht van ICTU
De training Doorzicht Webrichtlijnen is speciaal ontwikkeld in opdracht van ICTU vanwege de Versnellingsagenda, maar natuurlijk ook uitermate geschikt voor iedereen die meer wil weten over Webrichtlijnen. En gewoon heel goed wil schrijven voor het web.
Inschrijven voor een gratis trainingsdag?
Gemeenten die zich op hebben gegeven voor de Versnellingsagenda komen in aanmerking voor een trainingsdag voor Doorzicht Webrichtlijnen. Hoort jouw gemeente niet bij de gemeenten van de Versnellingsagenda en wil je ook meedoen? Neem dan contact op met de helpdesk van webrichtlijnen.
Meer weten?
Ga naar de website van Doorzicht Webrichtlijnen en lees alles over de training.
Mee eens? Of niet? Laat het weten!
Permalink